Maaaring umatake si Trump sa Iran sa loob ng ilang araw, anong mga panganib ang kinakaharap ng merkado ng langis?

　　Pangunahing Punto

• Kung magawang hindi na angkop ng Iran ang Strait of Hormuz para sa komersyal na paglalayag, maaaring magdulot ng malakihang pagtaas ng presyo ng langis ang pag-atake ng Estados Unidos sa Iran.
• Noong 2025, mahigit 14 milyong bariles ng langis kada araw ang dumadaan sa strait na ito, na humigit-kumulang isang-katlo ng kabuuang pandaigdigang oil exports na dumadaan sa dagat.

　　Ayon kay Dan Yergin ng S&P Global, ang oil market ay tahimik na nag-aabang sa posibleng pagsiklab ng sagupaan sa pagitan ng Estados Unidos at Iran.

　　Sa pinakamasamang senaryo ng ganap na digmaan sa pagitan ng Estados Unidos at Iran, maaaring sumirit ang presyo ng langis at magdulot ng resesyon sa ekonomiya.

　　Habang malakihan ang pagtipon ng pwersang militar ng Estados Unidos sa Gitnang Silangan, sinabi ni Pangulong Trump noong Huwebes na magpapasya siya sa loob ng susunod na 10 araw kung aatakihin ba ang Iran.

　　"Ang sitwasyon sa Iran ay laging nagdudulot ng matinding takot sa market na ito," sabi ni John Kilduff, tagapagtatag ng Again Capital, sa CNBC. "Tiyak na magpapasimula ng kaguluhan ang Iran, at ito ang panganib na kasalukuyang isinasaalang-alang ng market."

　　Nagbabala si Trump sa Iran na ang posibleng pag-atake ay magiging "mas malala" kaysa sa limitadong airstrike noong Hunyo ng nakaraang taon sa mga nuclear facility nito, ngunit bukas pa rin siya sa posibilidad na makipagkasundo sa pamamagitan ng negosasyon ukol sa nuclear program ng Iran.

　　Pricing Risk

　　Tumaas na ng halos 6% ang presyo ng langis ngayong linggo, dahil isinasaalang-alang ng mga trader ang lumalaking panganib ng aksyong militar. Ang pinakamalaking pangamba ng market ay ang pagkagambala sa transportasyon ng langis sa Strait of Hormuz dahil sa digmaan.

　　Ang strait na ito ay isang mahalagang choke point ng pandaigdigang kalakalan ng langis. Ayon sa datos ng consulting firm na Kpler, tinatayang mahigit 14 milyong bariles ng langis at condensate kada araw ang dumadaan sa makitid na daluyan na ito noong 2025, na katumbas ng isang-katlo ng kabuuang seaborne oil exports sa mundo.

　　Ayon sa Kpler, tinatayang tatlong-kapat ng langis na dumadaan sa strait na ito ay patungo sa China, India, Japan, at South Korea.

　　Noong Martes, pansamantalang isinara ng Iranian Revolutionary Guard ang bahagi ng strait nang ilang oras para sa military exercise. Ayon sa ulat ng semi-official media ng Iran na Tasnim News Agency, sinabi ni Rear Admiral Alireza Tangsiri ng Iranian Navy na handa na ang Revolutionary Guard na isara ang strait oras na utusan ng lider ng Iran.

　　"Maaaring mas mahaba ang panahon ng panggugulo ng Iran sa Strait of Hormuz kaysa sa inaasahan ng maraming kalahok sa market," sabi ni Bob McNally, tagapagtatag ng Rapidan Energy Group.

　　Pinakamasamang Sitwasyon

　　Ayon kay McNally, maaaring maharap ang Estados Unidos sa isang sitwasyon na katulad ng 52 araw na airstrike laban sa Houthi rebels sa Yemen—na noon ay gumamit ng mga missile para gambalain ang shipping sa Red Sea—ngunit mas malala pa ang pagkakataong ito.

　　"Mas maganda ang armas ng Iran kaysa sa Houthi rebels, at mas angkop ang kanilang baybayin para sa militar na operasyon," paliwanag ng energy strategist. Dagdag pa niya, may malaking reserba ng sea mines at short-range missiles ang Iran, na sapat para gawing hindi na angkop para sa komersyal na paglalayag ang strait.

　　"Sa ganoong kalagayan, hindi papayagan o iinsure ng Lloyd's of London ang mga oil tanker na dumaan sa Strait of Hormuz," sabi ni McNally patungkol sa mga insurer ng London.

　　Sinabi ni McNally na hindi mababalanse ng global energy market ang supply at demand kung mawawala ang langis na dumadaan sa strait na ito. Kung mananatiling sarado ng matagal ang strait, maaaring lumampas sa $100 bawat bariles ang presyo ng langis, magdudulot ng pagbaba ng demand at posibleng magpasimula ng resesyon sa ekonomiya.

　　Dagdag pa niya, maaaring plano ng Iran na pabagsakin ang ekonomiya ng Estados Unidos bago ang midterm election sa Nobyembre, upang magkaroon ng senaryong pinaka-ikinababahala ni Trump.

　　Ipinakita ng research report na inilabas ng Rystad Energy, isang energy consulting firm, mas maaga ngayong buwan na kung sumiklab ang mas malawak na sagupaan sa pagitan ng Estados Unidos at Iran, maaaring mabilis na tumaas ng $10 hanggang $15 kada bariles ang presyo ng langis.

　　Limitadong Pag-atake

　　Ngunit binanggit din ni McNally na may iba pang opsyon si Trump, kabilang ang pagpapatupad ng blockade o iba pang hakbang, nang hindi kinakailangang magsimula ng malawakang digmaan sa rehiyon.

　　Sinabi ni Natasha Kaneva, global head ng commodity strategy ng Morgan Stanley, sa ulat noong Huwebes na maaaring "precise strike" ang anumang aksyong militar ng Estados Unidos para iwasan ang oil production at export infrastructure ng Iran. Dagdag niya, ang pagtaas ng presyo ng krudo matapos ang strike ay "mauupos din kalaunan dahil nananatiling mahina ang mga batayang pandaigdigang salik."

　　Sinabi rin ni Dan Struyven, head ng oil research ng Goldman Sachs, sa isang panayam na, hindi bababa sa kanilang base scenario, hindi nila nakikita ang panganib ng malawakan at tuloy-tuloy na pagkagambala sa supply. Ngunit ayon sa kanya, kung mauuwi sa pagbaba ng Iranian oil export ng 1 milyong bariles bawat araw sa loob ng isang taon dahil sa sagupaan, tataas ng $8 ang presyo ng krudo at mapipilitang muling suriin ng market ang panganib ng mas lalong paglala ng tensyon.

　　At tila hindi alintana ng Trump administration ang panganib ng pagkagambala sa oil supply mula sa Gitnang Silangan.

　　"Sa ngayon ay napakasagana ng supply ng langis sa buong mundo," ayon kay US Energy Secretary Chris Wright sa isang panayam noong Pebrero 6, kaya't mas malaya ang Pangulo na gumawa ng geopolitical na hakbang nang hindi nangangamba sa biglaang pagsirit ng presyo ng langis."

Editor: Guo Mingyu